การศึกษาเชิงวิเคราะห์เปรียบเทียบปรัชญาการศึกษาของกฤษณมูรติ และพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

               การศึกษาวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาปรัชญาการศึกษาของกฤษฌมูรติ และพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺ โต)ว่าเป็นอย่างไร และมีลักษณะที่เหมือนกันหรือต่างกันอย่างไรจากการศึกษาวิจัยพบว่าการศึกษาปรัชญาการศึกษาของกฤษณมูรติได้ให้ความหมายของการศึกษาคือการเรียนรู้กระบวนการทั้งหมดของชีวิต ให้เกิดความเป็นเอกภาพ พัฒนาจิตใจให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ก่อให้เกิดอิสรภาพและมีสติปัญญา พัฒนาชีวิตของบุคคลให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์และสามารถจำแนกจุดมุ่งหมายของการศึกษานั้น ออกเป็น 2 ประเด็น คือ 1. การศึกษาเพื่อให้รับความรู้ในสาขาต่างๆ ก่อให้เกิดความชำนิชำนาญที่สุดทางวิชาการและเทคโนโลยี 2. การศึกษาเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ โดยวิธีการเรียนรู้โดยการเฝ้าสังเกตสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นจริงภายในความคิดด้วยความใส่ใจ การเรียนรู้โดยการเฝ้าสังเกตเช่นนี้ไม่มีการเก็บบันทึกข้อมูลความรู้และประสบการณ์เอาไว้ จิตใจจึงเป็นอิสระจากการถูกกำหนดโดยเนื้อหาและเงื่อนไขของความคิด และมนุษย์ที่สมบูรณ์ไม่ใช่บุดคลที่สะสมความรู้และไม่ใช่บุคคลสำรวงชีวิตข้างใน แต่มนุษย์ที่สมบูรณ์นั้นคือต้องรู้จักตัวเอง จึงมีความอิสระอย่างแท้จริงสำหรับปรัชญาการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺ โต มุ่งเน้นการฝึกอบรมตามหลักไตรสิกขา เพื่อให้มนุษย์บรรลุสภาวะที่ปราศจากความทุกข์ในที่สุด เป็นกระบวนการแก้ปัญหาเพื่อทำลายอวิชชาและตัณหา พร้อมทั้งเสริมฉันทะและกรุณา จุดมุ่งหมายของการศึกษาเป็นสิ่งเดียวกับจุดมุ่งหมายของชีวิต จุดมุ่งหมายของการศึกษาในทัศนะของพระพรหมคุณาภรณ์ คือ การพัฒนาบุคคลให้เกิดการเปลี่ยนเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ จุดมุ่งหมายของการศึกษานั้นสามารถมองในส่วนที่เป็นหน้าที่สำคัญที่เป็นพื้นฐานได้ 2 ประการคือ

             1. จุดมุ่งหมายในการถ่ายทอดความรู้ศิลปวิทยาโดยอาศัยองค์ประกอบภายนอก กล่าวคือ ปรโตโมสะ เป็นส่วนสำคัญ

             2. จุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ โดยอาศัยองค์ประกอบภายใน คือ โยนิโสมนสิการ ปรัชญาการศึกษาของกฤษฌมูรติและ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต ) นั้นมี

               ประเด็นที่เหมือนกัน คือการศึกษากับชีวิตนั้นเป็นเรื่องเดียวกันเหมือนกัน ในสองประเด็นนี้ คือ 1. จุดมุ่งหมายของการศึกษาเพื่อให้รับความรู้ในสาขาต่างๆ ก่อให้เกิดความชำนิชำนาญที่สุดทาง วิชาการและเทคโนโลยี . จุดมุ่งหมายของการศึกษาเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ต้องเป็นที่ยอมรับว่าจุดมุ่งหมายของท่านทั้ง สองนั้นมีความเหมือนกันในแง่ของจุดมุ่งหมาย และท่าน ทั้งสองก็เน้นจุดมุ่งหมายของการศึกษาไปที่การศึกษาเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ อันเป็นสิ่งที่ท่านสองมองว่าเป็นการศึกษาที่แท้จริง แต่แนวคิดทางด้านการศึกษาของท่านต่างมีวิธีการ ที่แตกต่างกันคือ กฤษณมูรตินั้นใช้การเฝ้าสังเกตสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นจริงภายในความคิดด้วยความใส่ใจ การเรียนรู้โดยการเฝ้าสังเกตโดยไม่มีการสะสมข้อมูล ส่วนพระพรหมคุณาภรณ์นั้นมีวิธีการศึกษาที่ก่อให้เกิดความรู้ภายในที่เรียกว่า โยนิโสมนสิการ ได้แก่การศึกษาชีวิตและสรรพสิ่งโดยพิจารณาด้วยใจอันแยบคาย มีการคิดถูกวิธี ความรู้จักคิดหรือคิดเป็นนั่นเอง