| Title (Thai) | แนวคิดและวิธีการขัดเกลาทางสังคมในสถาบันครอบครัวแนวพระพุทธศาสนา |
|---|---|
| Title (English) | Concept and Method of Socialization in the Family Institution by Means of Buddhism |
| Author | พระมหาบุญเพียร ปุญฺญวิริโย (แก้ววงศ์น้อย) |
| Advisor 1 | พระมหาบุญช่วย สิรินฺธโร ดร. |
| Advisor 2 | ผศ. คร. สุเทพ สุนทรเภสัช |
| Issue Date | 18 เมษายน 2544 |
| Education Section | บัณฑิตวิทยาลัย |
| Degree | พุทธศาสตรมหาบัณฑิต (พธ.ม.) |
| Degree Level | master |
| Branch | พระพุทธศาสนา |
| URI | https://e-thesis.mcu.ac.th/items/2781 |
| Collection | วิทยานิพนธ์ |
| Download | 0 |
| Views | 976 |
วิทยานิพนธ์นี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการทางพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับการขัดเกลาทางสังคมของครอบครัวและการประยุกต์หลักการของพระพุทธศาสนาในกระบวนการชัดเกลาทางสังคมของครอบครัว ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนแรก เป็นการศึกษาเกี่ยวกับแนวคิดทางพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับครอบครัวและการขัดเกลา ส่วนที่สอง เป็นการศึกษาเกี่ยวกับวิธีการขัดเกลาในสถาบันครอบครัว และส่วนที่สาม เป็นการศึกษาวิธีการประยุกต์วิธีการทางพระพุทธศาสนาในการนำมาปฏิบัติกับครอบครัว
ผลการวิจัยสรุปได้ว่า
ส่วนแรก ในด้านแนวคิดเกี่ยวกับครอบครัว พระพุทธศาสนาเห็นว่าครอบครัวเป็นสถาบันที่มีความสำคัญสำหรับฆราวาส ซึ่งเป็นสถานที่ใช้ชีวิตร่วมกันของบุคคลที่มีอุดมคติชีวิตเหมือนหรือใกล้เคียงกัน โดยมีสัมพันธภาพทางกายและทางจิตใจต่อกัน อันมีเป้าหมายเพื่อการแบ่งเบาภาระหน้าที่ต่อกัน และการผลิตสมาชิกที่มีคุณภาพให้กับสังคม ลักษณะครอบครัวที่ดีตามหลักพระพุทธศาสนาได้แก่ครอบครัวที่สมาชิกทุกคนในครอบครัวมีคุณลักษณะทางธรรมและสามารถปฏิบัติหน้าที่ของตนอย่างถูกต้อง
ต้านแนวคิดเกี่ยวกับการขัดเกลา พระพุทธศาสนาเห็นว่าการขัดเกลาคือกระบวนการพัฒนาชีวิตของบุคคล ซึ่งมีความจำเป็นที่จะต้องขัดเกลาตนเองให้มีคุณภาพ อันเป็นกระบวนการพัฒนาชีวิตอย่างต่อเนื่องจวบจนการได้บรรลุถึงเป้าหมายสูงสุดของชีวิตคือพระนิพพาน ซึ่งการขัดเกลาเป็นกระบวนการที่บุคคลทุกสถานภาพจะต้องปฏิบัติ และส่งเสริมผู้อื่นให้ได้รับการขัดเกลาที่ถูกต้อง แนวคิดสำคัญเกี่ยวกับการชัดเกลาในครอบครัว ได้แก่ การให้ความสำคัญแก่เด็กในฐานะที่เป็นผู้สืบทอดอารยธรรมของมนุษย์ ที่ผู้ใหญ่จะต้องให้การอบรมสั่งสอนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีงาม การเชื่อมั่นในศักยภาพ สามารถฝึกฝนพัฒนาตนเองได้ การปลูกฝังจิตสำนึกในความกตัญญกตเวที การรู้จักหน้าที่ของตนเองที่พึงปฏิบัติต่อผู้อื่น การเข้าใจในความแตกต่างของบุคคล และตระหนักถึงกระบวนแห่งเหตุปัจจัยของสรรพสิ่ง
ส่วนที่สอง วิธีการขัดเกลาในสถาบันครอบครัวตามหลักพระพุทธศาสนามีลักษณะสำคัญคือการให้ความสำคัญต่อองค์ประกอบด้านต่างๆ ที่เป็นปัจจัยต่อการขัดเกลาบุคคลทุกด้าน ทั้งที่เป็นองค์ประกอบภายในและภายนอกตัวบุคคล ซึ่งสมาชิกในครอบครัวจะต้องขัดเกลาตนเองให้มีคุณสมบัติตามหน้าที่อย่างสมบูรณ์ ในส่วนของการอบรมสั่งสอนบุตรมีลักษณะสำคัญคือการปลูกฝังให้บุตรได้พัฒนาตนเองทั้งด้านพฤติกรรม จิตใจ และสติปัญญาอย่างครบส่วน อีกทั้งจะต้องกระทำอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เล็กจนเติบใหญ่ โดยที่บุคคลเกี่ยวข้องต้องปฏิบัติตนเป็นกัลยาณมิตรในการส่งเสริมการขัดเกลาให้บรรลุผล
ส่วนที่สาม วิธีการประยุกต์การขัดเกลาทางพระพุทธศาสนาที่สามารถนำมาไข้กับสถาบันครอบครัว ได้แก่วิธีการขัดเกลาที่พระพุทธองค์ทรงนำมาปฏิบัติในสังคมสงฆ์ คือ การวาง ระเบียบกฎเกณฑ์การปฏิบัติร่วมกันสมาชิกในครอบครัว การส่งเสริมสนับสนุนให้กำลังใจแก่สมาชิกครอบครัวเมื่อปฏิบัติตนถูกต้อง การลงโทษหรีอห้ามปรามเมื่อมีการกระทำผิตกฎเกณฑ์ การเปิดโอกาสให้สมาชิกในครอบครัวได้ตรวจสอบและแนะนำตักเตือนกันได้ และการเปิดโอกาสให้สมาริกในครอบครัวไห้สำนึกตนในกรณีที่ได้เผลอพลั้งทำผิดพลาดไป
The purpose of this thesis is to study Buddhist concepts and methods concerning the socialization of the family, and how to apply them to socialize new family members. The contents of this study are divided into 3 parts: the Buddhist concepts of the family and socialization, the Buddhist methods of socialization and their practical application
in the family.
Regarding Buddhist concepts, the researcher found that the Buddha's teachings emphasized the family as an essential secular institution. The family is the institution wherein the members have a very close relationship both bodily and mentally, and where the members have duty and responsibility to one another as well as the responsibility of socializing new members to help them become contributing members of society. According to Buddhism, a good family is one in which all members have good morals and behave themselves correctly.
Buddhism accepts that socialization of the members of the family is the best process of life development till one attains the ultimate goal of life which is Nirvana. Socialization is the process which all people of all classes must practice and encourage correctly. The essential concept of socialization in the family is paying attention to the
individual children as civillzation's transmitters. The elders have to teach and train them, give them quality of life, self- confidence and help them reach their own potentiality. They also must create consciousness of the need for gratitude and their responsibility toward society. Parents must understand individual differences as well as be aware of the interrelationship of all processes and conditions in society.
In the second part, the researcher emphasized the Buddhist methods of socialization in the family by considering all factors both internal and external. All family members must train themselves properly to take responsibility in their duties. In order to socialize their children, parents have to encourage them continually in right behavior, intention and wisdom. Moreover, all concerned people should participate in this socialization process.
In the third part, Buddhist socialization methods can be applied to the family institution by applying the Buddha's teachings on Buddhist monks to set the regulations in the family. An essential part of this is to encourage all members when they practice correctly; punishing and warning of members when they behave wrongly, including
giving them an opportunity to realize what they are doing and change their life. These are the essential factors in the training of Buddhist monks as applied to the socialization process.
| Document Name | File | Size | Type | Date | Download |
|---|---|---|---|---|---|
| Full Text | 5sLhveEuMW1nSCtbvAaX0YplBbOqQ0YKyZcbcEln.pdf | 52,012.26 KB | 27 Dec 2021 |
